Τολό

Αν η σύγχονη ιστορία του Τολού ξεκινά επίσημα το 1830 με την δημιουργία της Κοινότητας Μινώα τα χνάρια του χρόνου μας οδηγούν πολύ πίσω. Ετσι γιά πρώτη φορά βρίσκουμε γραπτή αναφορά γιά την περιοχή του κόλπου του Τολού στον Ομηρο.

Στην Ιλιάδα αναφέρεται η πόλη της Ασίνης και τα καλά προστατευμένο λιμάνι της, σαν μια από τις Ελληνικές πόλεις που με το στόλο της έλαβε μέρος στην εκστρατεία κατά των Τρώων. Στους επόμενους αιώνες με την εξάπλωση του Χριστιανσμού και το τέλος του αρχαίου κόσμου, μπόρει η περιοχή να είναι έρημη, το λιμάνι όμως του κόλπου δίνει καταφύγιο στα πλοία των εκάστοτε πρωταγωνιστών της ιστορίας. Ετσι τους Βυζαντινούς χρόνους αρχίζει πάλι να αποκτά ζωή σαν βοηθητικό λιμάνι της πόλης του Ναυπλίου και καλοκαιρινή βόλτα των κατοίκων. Την εποχή των Σταυροφοριών της Δύσης και της διάλυσης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (1204 μ.χ.) η περιοχή όπως και όλη η Πελοπόννησος περνά στα χέρια των Φράγκων μέχρι το 1389μ.χ. που εξαγοράζεται από τους Ενετούς, από τους οποίους παραχωρείται το 1540μ.χ. στους Οθωμανούς με την υπογραφή συνθήκης. Στην συνέχεια με την συμμαχία των Ενετών, Γερμανών και Πολωνών κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ο αρχηγός των συμμαχικών δυνάμεων Αντιναύαχος Μωροζίνης παίρνει εντόλη να πολιορκήσει και να καταλάβει την τότε πρωτεύουσα της Πελοποννήσου, την πόλη του Ναυπλίου. Σαν σημείο κατάλληλο να δεχτεί τις δυνάμεις του και να αποτελέσει ορμητήριο της εκστρατείας του επιλέγει τον κόλπο του Τολού σαν το πιο ασφαλές λιμάνι της περιοχής, ενώ η παραλία μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σαν καταυλισμός του στρατεύματος.

Μετά την επιτυχία της εκστρατείας και μέχρι το 1718, οπότε η περιοχή περνά και πάλι στα χέρια των Τούρκων, το Τολό χρησιμοποιείται σαν υποσταθμός του ενετικού στόλου. Μνημείο της εποχής αυτής είναι η μικρή εκκλησία η Ζωοδόχος Πηγή, κτισμένη το 1688 και τα ερείπια φρουρίου που συναντάμε στο νησί Δασκαλειό. Επίσης οχυρώσεις και ερείπια κατοίκων και δεξαμενών που συναντάμε στο νησί Ρόμβη. Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας οι κάτοικοι της περιοχής ζούσαν υπό καθεστώς τρομοκρατίας όπως μας θυμίζει και το Δασκαλείο που λειτουγούσε στο ομώνυμο νησί του κόλπου.

Σε αυτό το «Κρυφό σχολείο» προσπαθούσαν να μάθουν κρυφά στα παιδιά την γλώσσα και την ιστορία τους και να ανασυγκροτήσουν την εθνική τους συνείδηση. Με την Επανάσταση του Ελληνικού έθνους στα 1821 η Αργολίδα φιλοξενεί την Πρώτη πρωτεύουσα του νεοσύστατου Ελληνικού κράτους, το Τολό ενώ η Ελληνική κυβέρνηση προσπαθεί να συνδράμει τους επαναστατημένους Έλληνες των Τουρκοκρατούμενων περιοχή. Έτσι με ψήφισμα του κυβερνήτη Καποδίστρια τον Μάρτιο του 1831 ξεκινάει μια προσπάθεια αποκατάστασης όσων αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και να προσφύγουν στην τότε ελέυθερη Ελλάδα. Στο Τολό παραχωρείται γη σε πρόσφυγες από Κρήτη που προσπαθούσαν να γλυτώσουν από τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του νέου κατακτητή, του Αιγύπτιου αντιβασιλέα Μωχάμεντ Αλη, στον οποίο είχε παραχωρηθεί το νησί ως αντάλλαγμα των ηπηρεσιών στους Οθωμανούς. Με Βασιλικό Διάταγμα το 1834 θεμελιώνεται στο λιμάνι του Τολού πόλη με το όνομα Μινώα προς τιμή του βασιλιά της Κρήτης Μίνωα. Μετά την απελευθέρωση της Κρήτης όσοι από τους πρόσφυγες παρέμειναν στην περιοχή δημιουργήσαν ένα μικρό, γραφικό, ψαράδικο χωριό που ζούσε απομονωμένο, στους δικούς του ρυθμούς και το οποίο στα 1916 γίνεται η κοινότητα Τολού. Από τα μέσα του 20ου αιώνα με υπόβαθρο την φυσική ομορφιά του κόλπου, την ηρεμία του τοπίου και τους αρχαιολογικούς χώρους, όπως τις Μυκήνες, την Επίδαυρο κλπ. το Τολό αλλάζει και μετατρέπεται σ?ένα διαρκώς εξελλισόμενο τουριστικό θέρετρο που φιλοξενεί τουρίστες από πολλά μέρη της γης.